Phát triển KH&CN, đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống

Phát triển KH&CN, đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống

UBND tỉnh vừa thực hiện đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển KH&CN nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa giai đoạn 2005-2015 của tỉnh. Đây chính là “bức tranh” tổng thể về một chặng đường phát triển KH&CN của tỉnh. PV Báo Bình Định đã phỏng vấn tiến sĩ Lê Công Nhường, Giám đốc Sở KH&CN một số vấn đề liên quan.

Ông Lê Công Nhường cho biết, giai đoạn 2005-2015, hoạt động KH&CN của tỉnh tiếp tục phát triển. Công tác nghiên cứu, ứng dụng KH&CN vào sản xuất và đời sống được chú trọng.

● Nhìn lại bức tranh KH&CN tỉnh nhà trong 10 năm qua, theo ông, đâu là những “gam màu sáng” đáng chú ý?

- Đầu tiên có thể nói đến KH&CN góp phần nâng cao năng suất, chất lượng một số cây trồng, vật nuôi và cung cấp một số luận chứng khoa học cho việc xây dựng các quy hoạch, kế hoạch phát triển KT-XH của tỉnh.

Đáng chú ý, trên lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn một số khâu quyết định để đầu tư đổi mới công nghệ. Các doanh nghiệp chế biến thủy sản đầu tư dây chuyền đông lạnh cung cấp sản phẩm đông lạnh như cá phi lê, mực, tôm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu thị trường châu Âu; các doanh nghiệp dệt may và da giày đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất sản phẩm đạt chất lượng xuất khẩu sang châu Âu và Trung Đông. Đặc biệt, Công ty cổ phần Dược - Trang thiết bị Y tế Bình Định (Bidiphar) đã triển khai các dự án GMP trong quản lý chất lượng, đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa một số công đoạn dây chuyền thiết bị, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm thuốc, tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước. 

Thêm một điểm nhấn nữa là công trình Tổ hợp Không gian khoa học (gồm Nhà mô hình vũ trụ của Bảo tàng khoa học) đã được khởi công từ tháng 9.2015 và dự kiến đến tháng 7.2016 sẽ khánh thành. Từ tháng 12.2011, UBND tỉnh đã hỗ trợ Hội Gặp gỡ Việt Nam triển khai xây dựng Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) tại phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn. Đến tháng 8.2013, công trình này hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Từ năm 2011 đến năm 2015, được sự hỗ trợ của UBND tỉnh, Bộ KH&CN, ICISE đã tổ chức thành công 25 hội nghị khoa học quốc tế, quy tụ hơn 2.300 nhà khoa học quốc tế đến từ 35 quốc gia, trong đó có 7 giáo sư đạt giải Nobel Vật lý, 2 giáo sư đạt giải Fields về Toán học và 1 giáo sư đạt giải Kavil về Thiên văn học. Từ khi Trung tâm đi vào hoạt động đã góp phần đào tạo, nâng cao nhận thức khoa học trong các lĩnh vực vật lý vũ trụ, thiên văn học, toán học… cho các ngành, các cấp, các nhà nghiên cứu khoa học của viện, trường học trong và ngoài nước; xây dựng Bình Định trở thành điểm đến của các nhà khoa học nổi tiếng.

Bidiphar triển khai nhiều dự án quản lý chất lượng và đầu tư công nghệ sản xuất thuốc.

● Tuy nhiên, không thể phủ nhận một thực tế là hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh vẫn còn không ít tồn tại, hạn chế…

- Đúng vậy. Có thể thấy hoạt động nghiên cứu ứng dụng chưa mang tính đột phá, chưa đáp ứng được yêu cầu của sản xuất và đời sống. Năng lực công nghệ của tỉnh còn chậm phát triển; năng lực hoạt động của các tổ chức KH&CN còn yếu; tiềm lực KH&CN chưa đủ mạnh.

Đáng chú ý, số lượng các đề tài, dự án có quy mô lớn, có tác động đột phá đến phát triển KT-XH của tỉnh chưa nhiều; còn ít các đề tài “đặt hàng” của tỉnh cho hoạt động KH&CN. Bên cạnh đó, năng lực nghiên cứu ứng dụng KH&CN còn rất hạn chế, xét về trình độ của các công trình nghiên cứu ứng dụng lẫn khả năng tạo được các công nghệ hoàn chỉnh mang tính đột phá trên từng lĩnh vực phục vụ phát triển KT-XH. Hầu hết các doanh nghiệp trong tỉnh quy mô còn nhỏ, thiết bị công nghệ còn lạc hậu, còn ít những cơ sở công nghiệp và dịch vụ lớn tạo đòn bẩy để chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế.

● Xác định được chính xác những tồn tại, hạn chế sẽ giúp chúng ta đề ra các giải pháp phù hợp để khắc phục. Đâu là những định hướng chủ đạo để khắc phục hạn chế, thúc đẩy KH&CN phát triển trong thời gian tới, thưa ông? 

- Chúng ta cần phải có một tổng thể các giải pháp để thúc đẩy KH&CN phát triển. Đầu tiên, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò nền tảng, động lực của KH&CN trong thúc đẩy, đột phá để phát triển KT-XH.

Trên lĩnh vực hợp tác trong nước và quốc tế về KH&CN, cần xây dựng cơ chế liên kết giữa các tổ chức KH&CN - trường đại học - doanh nghiệp, hình thành mạng lưới trung tâm chuyển giao công nghệ, làm tốt chức năng “chuyển hóa” kết quả nghiên cứu đến các doanh nghiệp. Ngoài ra, cần cấp kinh phí để hỗ trợ, hợp tác với ICISE và Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam; chủ động tham gia các chương trình nghiên cứu quốc tế như ứng phó biến đổi khí hậu và nước biển dâng; công nghệ sạch; năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học…

Bên cạnh đó là yêu cầu đổi mới toàn diện cơ chế quản lý, hoạt động KH&CN, nhất là cơ chế tài chính đang “trói chân” nhà khoa học. Tăng cường tiềm lực và phát triển các tổ chức KH&CN cả về nhân lực lẫn cơ sở vật chất. Một vấn đề quan trọng là phát triển thị trường KH&CN, đưa các đề tài nghiên cứu khoa học vào cuộc sống.

 

● Xin cảm ơn ông!